De serie excursies in het kader van het jaarthema 'Passie voor openbare ruimte' is na de zomer vervolgd in Rotterdam. Bijna veertig leden, waaronder emeritus hoogleraar Meto Vroom, hadden op zaterdag 15 september de weg naar de Maasstad gevonden. In het Lloydkwartier, een van de vele plaatsen in de stad waar voormalig havengebied verandert in een aantrekkelijke mix van wonen, werken, horeca en recreatie, werden de deelnemers geïnformeerd over de kwaliteitsslag die de gemeente Rottterdam in haar openbare ruimte aan het maken is. De landschapsarchitecten Annemieke Fontein en Joke Klumper van dS+V schetsten de context van deze opgave. Toelichtingen op ontwerpen voor de te bezoeken locaties (Lloydkwartier, Multiplein, Zuiderpark, Afrikaanderplein) werden verder door Wilke Diekema, Hans Oerlemans (OKRA), Rokus van Dijk en Onni Tjia (beiden dS+V) gegeven. Na het Lloydkwartier voerde de tocht de deelnemers naar het Zuiderpark. Het sterk vernieuwde park oogstte veel bewondering zowel vanwege de nieuwe ruimtelijke opbouw als de fraaie detaillering. Hetzelfde gold ook voor het geheel vernieuwde Afrikaanderplein, dat op deze zonnige zaterdagmiddag veel bezoekers telde. Belangstellenden kunnen op www.dsv.rotterdam.nl meer informatie over projecten in Rotterdam vinden. Je kunt ook contact opnemen met Martin Looije van dS+V via m.looije@dsv.rotterdam.nl.

Op 1 september 2007 vormden de Tuinen van Mien Ruys in Dedemsvaart het decor van een druk bezocht ontwerpseminar, dat voor de tweede keer werd georganiseerd in samenwerking met de NVTL. Ter plekke analyseren, ontwerpen en debatteren leverden voorstellen op voor de komende decennia tuinarchitectuur in Dedemsvaart. Mien Ruys heeft tuingeschiedenis geschreven. Door de cottagestijl met borders vol vaste planten te propageren, konden architecten hun zakelijke en sobere gebouwen decoreren. Ook tuinliefhebbers werden op hun wenken bediend door het ontwerp van bruikbare plekken met afgewogen verhoudingen in de ruimte, subtiele hoogteverschillen in het maaiveld en kleurrijke beplantingen gesorteerd op de seizoenen. De experimenten in de achtertuin van de kwekerij Moerheim hebben een serie sfeervolle ‘stijlkamers’ opgeleverd.
Ook al is de oude dame niet meer in levende lijve aanwezig, de geest van Mien waart nadrukkelijk rond in de Tuinen. Jaarlijks komen er tussen de 10.000 en 15.000 bezoekers kijken, om pardoes van een stadstuin uit de jaren vijftig in een zitkuil van de jaren zestig van de vorige eeuw te stappen. Oplettende bezoekers zien de borders niet alleen tijdens het seizoen van kleur verschieten maar ook in de loop van de geschiedenis van opbouw veranderen, afhankelijk van de periode van aanleg. Dit fenomeen van ‘tijdreizen’ door stijlkamers vormt een fascinerend gegeven voor tuinliefhebbers en -ontwerpers. Erik de Jong hield tijdens het seminar een vurig pleidooi voor het creatief verjongen van tuinen en parken. Volgens hem kun je een tuin niet stabiliseren door er een stolp overheen te zetten. Groei, bloei en verval zijn niet stil te zetten door veranderingen te verbieden of een kloon van de situatie tijdens de aanleg te maken. Ons natuurbeeld staat niet stil en het gebruik evalueert. We willen nu vooral de loop van de geschiedenis en de verhalen van voorgangers af kunnen lezen. Niet alles wat ouders, grootouders en overgrootouders hebben nagelaten komt echter ongeschonden door de tijd. Volgens de beeldend kunstenaar en tuin- en landschapsarchitect Theo Reesink is de intimiteit van een omsloten hof even tijdloos als het uitzicht vanuit een Franse tuin, zodat we daar nu ons voordeel mee kunnen doen. Leo den Dulk zag een duidelijke evolutie in de tuinborders, die Mien Ruys voor en na de Tweede Wereldoorlog toepaste. Daar zou op voortgeborduurd kunnen worden.
De beslotenheid van de verschillende, sober behandelde plekken dwongen een diep respect af, vooral door het spel met de contrasten licht-donker, hoog-laag en nat-droog. Volgens de dagvoorzitter Johan Vlug valt er nog het nodige te leren van het handschrift van Mien Ruys. Er werden voorstellen gedaan om de waterhuishouding, het overzicht en de routes te optimaliseren. Volgend jaar is er weer een ontwerpseminar. Tuinieren met een missie is van alle tijden.

Vanaf 14 september reist een gezelschap van (landschaps)architecten, vormgevers, kunstenaars en beschouwers gedurende drie weken door de Verenigde Staten in het kader van de studiereis Power of Place. Thuisblijvers kunnen de studiereis van dag tot dag volgen via de weblog op de homepage van www.fondsbkvb.nl. Uitgangspunt voor deze achtste studiereis van het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst (Fonds BKVB) is de bestudering van het landschap en de stedenbouw op drie niveaus: het stadspark als sociale en multiculturele ruimte in de verdichte stad; de veranderende groengebieden aan de randen van de stad en het grootschalige, omringende landschappelijk gebied als opgave van behoud, beheer en ontwerp. De reis van New York naar Arizona via o.a. de Hudson River Valley, Washington DC, Virginia en Chicago voert langs stadsparken, (burger)initiatieven in de openbare ruimte, hergebruik van industrieel erfgoed, cultuurlandschappen, nationale parken, memorial landscapes, utopische suburbia, meta-landschappen, etc. Onderweg zijn ontmoetingen gearrangeerd met een groot aantal specialisten. Voor meer informatie en weblog: www.fondsbkvb.nl. De weblog gaat op maandag 17 september van start.

In de Capita Selecta-reeks van de Academie van Bouwkunst Amsterdam in september en oktober is de aandacht gericht op het thema 'leisure'. De lezingenreeks maakt deel uit van 'Landscape and Leisure'. De Academie draagt met lezingen, debatten en ontwerpstudio’s bij aan dit internationale project, georganiseerd door Rijkslandschapsadviseur Dirk Sijmons.
Op zes donderdagavonden, start 20u, spreken achtereenvolgens: Tracy Metz (20-09), Thilo Folkerts (Berlijn) (27-09), Maria Goula (Barcelona) (04-10), Paula Meijerink (Boston) (11-10) en Dirk Sijmons (18-10). Toegang vrij, reserveren niet mogelijk. www.academievanbouwkunst.nl

De BNSP heeft het initiatief genomen een netwerkgroep voor Jong Professionals op te starten. Het netwerk wordt gevormd door jonge professionals uit de wereld van de ruimtelijke inrichting. De interesse voor ruimtelijke kwaliteit is het bindend element, niet zozeer de achtergrond van de professional: stedenbouwers, planologen, landschapsarchitecten, sociaal geografen, dat maakt niet uit. Ook ‘jong’ moet ruim worden opgevat, je bent ook jong als je halverwege de dertig een eigen bedrijf opstart. Het is de bedoeling om twee maal per jaar bijeen te komen, gekoppeld aan een interessante locatie of rond een aansprekend thema. Het doel is kennisoverdracht, maar vooral ook om andere jonge professionals te ontmoeten en te leren van elkaars ervaringen. Daarnaast zullen uit initiatieven vanuit het netwerk zelf, informele activiteiten worden ontplooid. De startbijeenkomst vindt plaats op vrijdag 28 september van 15.00 tot 17.30 uur met als thema de aanpak van het stationsgebied te Utrecht. Egbert Rentema van het projectbureau zal het project toelichten. Ook staat een rondwandeling door het gebied op het programma. Gedurende de middag is voldoende ruimte voor ontmoeting tussen de aanwezige jonge professionals.
Voor meer informatie:
http://groups.google.com/group/bnsp-jongprofessional.

Landwerk organiseert een 'veldsymposium' over nieuwe landgoederen. Op vrijdag 21 september 2007 reizen we per bus langs vier gerealiseerde nieuwe landgoederen in Gelderland. In de bus is er een inleiding door Gijs Schut (tot voor kort provincie Gelderland). Vervolgens bezoeken we de vier locaties, met steeds een rondleiding en inleiding van de landgoedeigenaar of een andere betrokkene over een aspect van nieuwe landgoederen. Daarna is er uiteraard uitgebreid gelegenheid tot vragen stellen. De nieuwe landgoederen schieten als paddenstoelen uit de grond. Op sommige plekken dan, want de bodem lijkt in de ene provincie vruchtbaarder te zijn voor nieuwe landgoederen dan in andere, en ook tussen gemeenten zijn er grote verschillen. Waar zit hem dat nou in? En wat is daar aan te doen? Nieuwe landgoederen zijn een nieuw instrument bij de inrichting van het landelijk gebied. Een grondeigenaar mag enkele wooneenheden (van 'allure') bouwen, op voorwaarde dat het overgrote deel van het gebied als openbaar toegankelijke natuur wordt ingericht. De minimumeisen voor de omvang van het nieuwe landgoed schelen per provincie, meestal is het 5, soms 10 hectare. Ook de gemeente moet meewerken, omdat het bestemmingsplan moet worden aangepast. Dat loopt zelden geheel zonder problemen.
Stop 1. Landgoed Otelaar (17,5 ha), Barneveld: landgoedeigenaar Henk Olthuis vertelt over het proces van het opzetten van zijn landgoed en de natuur die er gecreëerd is: van hoog naar laag en van nat naar droog.
Stop 2. Landgoed Roodselaar (20,5 ha), Lunteren: landgoedeigenaar Henk van Ginkel bespreekt het lange proces van idee tot realisatie. Na zeven regeljaren heeft hij nu een prachtig landgoed met een woonzorgboerderij, nieuwe landhuizen, gevarieerde natuur en een in ere herstelde historische schaatsbaan.
Stop 3. Landgoed ‘t Elzend (7,5 ha), Bergharen: Henk en Truus van Mullekom leggen uit hoe ze na het inleveren van hun mestquotum hun landbouwgrond hebben omgezet in een nieuw landgoed. Jeroen Wagenaar, beleidsmedewerker RO bij de gemeente Wijchen, was nauw betrokken bij het proces.
Stop 4. Landgoed de Zomp (9 ha), Overasselt: een nieuw landgoed avant-la-lettre. De eigenaar kocht een grote lap grond en besloot er natuur in te richten en er een modern landhuis te bouwen op een ouderwetse terp. Landschapsarchitecte Annoesjka Wintjes vertelt over het ontwerp van huis, tuin en park.
Het veldsymposium vindt plaats op vrijdag 21 september 2007 van 9.00 tot ongeveer 17.00 uur. Vertrek en aankomst zijn bij station Arnhem CS. Aanmeldingen via www.landwerk.nl. Meer informatie: Landwerk, Marjel Neefjes, 0317-419308, info@landwerk.nl.

De oogst aan Nieuwe Landgoederen
In het voorjaar van 2007 is, ondersteund door subsidie van het Stimuleringsfonds voor Architectuur, gestart met het onderzoek naar Nieuwe Landgoederen. De uitkomst van het onderzoek zal een publicatie zijn van inspirerende plannen die een voorbeeldfunctie zouden kunnen vervullen.

Definitie van een Nieuw Landgoed
Het rijk heeft in 1995 in het Structuurschema Groene Ruimte voorgesteld Nieuwe Landgoederen te stichten om met name nieuw bos te realiseren. In latere rijksnota’s is de beleidslijn verder uitgewerkt en is de oorspronkelijke doelstelling bos verruimd met parkachtig gebied. In de Nota Ruimte staat als nieuwe doelstelling, dat met behulp van onder andere Nieuwe Landgoederen de aanleg van de Ecologische Hoofd Structuur kan worden gefinancierd. De Provincies krijgen nadrukkelijk de opdracht om het Rijksbeleid in te vullen. Dit wordt op verschillende manieren gedaan. Gemeenten moeten het plan goedkeuren en een bestemmingsplan-wijziging doorvoeren. In hoofdlijnen kan een Nieuw Landgoed als volgt worden gedefinieerd:
– het nieuwe landgoed is minimaal 5-10 hectare groot
– bestaat uit bij het gebied passende natuurdoeltypen, bos en/of overige agrarische gronden
– is voor 90% publiek toegankelijk
– bevat een of meerdere (met onderlinge samenhang) landhuizen van allure
– het nieuwe landgoed en landhuis zijn ontworpen als een
architectonische eenheid

Oproep
Veel landschaparchitecten zijn bezig met het ontwerpen van een Nieuw Landgoed. Wellicht zijn er een aantal over het hoofd gezien. Men wil graag over gelijkwaardig informatiemateriaal van alle uitgevoerde landgoederen beschikken. Ook wil men voorkomen dat er inspirerende projecten worden vergeten.
U wordt vriendelijk verzocht om voor 1 oktober 2007 contact met ons op te nemen indien u als ontwerper betrokken bent geweest bij het ontwikkelen van een Nieuw Landgoed dat nog niet op de lijst voorkomt en dat wel in grote lijnen is uitgevoerd.

Contact: VS landschapsarchitectuur, Rotterdam, telefoon 010 2020632

Culturele diversiteit en de dood: een nieuwe interdisciplinaire ontwerpopgave waarin ontwerpers, studenten, experts, theoretici en uitvaartbranche elkaar ontmoeten.
U wordt van harte uitgenodigd deel te nemen aan een of beide workshops, die op 28/09 en 16/11 2007 plaats vinden op Tuinarchitectuurpark Makeblijde in Houten. Tijdens de workshops presenteren studenten Beeldende Kunst en Vormgeving van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU), die gedurende 4 maanden aan dit project werken, de voorlopige resultaten van hun onderzoek en wordt er vervolgens samen met de genodigden nagedacht over en ontworpen aan nieuwe oplossingen en ontwerpen voor de 'interculturele dodenplaats van de toekomst'.
Genodigd voor deze workshopdag zijn: architecten, landschapsarchitecten, ontwerpers, de uitvaartbranche, studenten en geïnteresseerden.
De workshops zijn bedoeld als discussieplatform en als laboratorium voor ontwerpend onderzoek en visieontwikkeling. De uitkomsten worden door de studententeams (onder begeleiding van externe ontwerpbureaus) verder uitgewerkt en dienen als basis voor een reizende tentoonstelling en publicatie in 2008. Aan de deelname zijn geen kosten verbonden.
Aanmelden: Architectuurcentrum Makeblijde, Oud Wulfseweg 3, 3992 LT Houten, 030 6365272, architectuurcentrum@makeblijde.nl of info@intercultureledodenplaats.nl.
´Interculturele dodenplaats´ is een project van Architectuurcentrum Makeblijde en Stichting Veldwerk Nederland in samenwerking met de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, faculteit BKV en partners in het voortgezet onderwijs. Projectleiding: Yvonne Lub en Jutta Hinterleitner.

Op 4, 5 en 6 oktober 2007 organiseert Euro Land Art Nederland in ’s-Hertogenbosch een symposium over land-art. Mede-organisatoren zijn Nieuwe Brabantse Kunst Stichting, CBK ’s-Hertogenbosch, Wageningen Universiteit en met ondersteuning van Schatten van Brabant.
Noord-Brabant lijkt binnen Nederland een brandpunt te zijn van kunst in landelijke gebieden. Niet alleen kunstinhoudelijke motieven spelen een rol, maar ook cultuurhistorische, ecologische, agrarische, economische en politieke. Met dit symposium wordt kunst in de niet-stedelijke omgeving aan een kritische beschouwing onderworpen.
Dag 1, 10.00 – 17.00 De Plekken
busexcursie langs locaties in het Groene Woud
Dag 2, 13.00 – 17.00 Landkunst
kunst in de niet-stedelijke omgeving nader beschouwd, de Brabantse projecten in het bijzonder
Dag 3, 13.00 – 17.00 Land Art (grotendeels Engelstalig) nationaal en internationaal perspectief – drie projectgroepen: ‘klassieke landart’, ’art and agriculture’ en ‘kunst en cultuurhistorie’.
Inschrijving voor één of meerdere dagen vanaf 5 september 2007 op www.nbks.nl – € 20,00 per dag, € 50,00 voor drie dagen.
Voor meer informatie:
www.eurolandart.nl | www.nbks.nl | www.cbks-hertogenbosch.nl