We starten dit Kanaal met een overzicht van seminars, congressen en ateliers waar je je dit najaar bij kan laten scholen op allerlei gebied. Van lichtmasten tot landgoederen en van mobiliteit tot kenniseconomie. Verder een uitgebreid verslag van ons eigen seminar in Dedemsvaart.

Varianten in particuliere natuurontwikkeling: een eigentijdse invulling aan rood en groen (11 oktober) en daarop aansluitend een interactieve workshop voor initiefnemers op het gebied van landgoedontwikkeling (2 november) Beide zijn in Musis Sacrum in Arnhem en worden georganiseerd door cultureel organisatiebureau Facta.

Congres Ruimte en Mobiliteit (12 oktober) in de Van Nellefabriek in Rotterdam.

Werkatelier de Groene Vesting (13 oktober, St. Michielsgestel); zie elders in dit Kanaal.

Bijhouwerlezing door Gerrie Andela en uitreiking van de Bijhouwerprijs aan Michael van Gessel (10 november) in het ING gebouw in Amsterdam.

Het nationale lichtcongres (23 november Ede) met veel aandacht voor verlichting in de openbare ruimte, georganiseerd door de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde.

Dag van de ruimte (30 november), NIROV congres over investeren in het project Nederland.

Achter op de kwekerij van Moerheim in Dedemsvaart experimenteerde Mien Ruys van 1924 tot aan haar dood in 1999 met de compositie van beplantingen. Bijzondere vormen, uitbundige kleuren en uitzonderlijke temporele effecten kenmerken haar visie op de architectuur van tuinen, die zo sterk afstak tegen het sobere modernisme van naoorlogse gebouwen. De Tuinen van Mien Ruys zijn in de loop der tijd uitgegroeid tot een serie bijzonder fraaie buitenkamers, aangelegd naar de mode van de dag. Daarmee is een staalkaart ontstaan van tuinarchitectuur uit de vorige eeuw. Enkele tientallen vrijwilligers koesteren en beheren het tuinencomplex als iets van deze tijd, door een gastvrij onthaal te bieden voor liefhebbers, door de oude tuinen piekfijn te onderhouden, door periodiek groot onderhoud en door nieuwe tuinen aan te leggen. Er worden bovendien cursussen bloemschikken, aquarelleren, snoeien en beeldhouwen gegeven. Meer dan tienduizend bezoekers halen jaarlijks hun hart op aan schilderachtige bloemborders, ingelijst door geschoren hagen. Een keur van gazons, vijvers en terrassen, geaccentueerd door solitairen, biedt inspiratie voor lieden met ‘groene vingers’. Vooral de hagen doen een grote aanslag op het onderhoudsbudget. In 2006 is een nieuwe beeldentuin aangelegd en wordt de ‘wiekendtuin’ van de oude dame gereconstrueerd.

Samen met de NVTL organiseert de Tuinen op zaterdag 26 augustus 2006 een seminar over tuinarchitectuur. Ruim honderd deelnemers verzamelen zich in Dedemsvaart om te debatteren over tuinonderhoud en tot de conclusie te komen dat een volledig onderhoudsvrije tuin niet alleen onmogelijk maar ook onwenselijk is. De Tuinen van Mien Ruys vormen het levende bewijs van de stelling dat het onderhoud net zo beeldbepalend kan zijn voor het gezicht van een tuin als het ontwerp. De inleidster Saskia de Wit stelt zelfs dat een tuin zonder onderhoud helemaal geen tuin is. Voor Michael van Gessel is een tuin een persoonlijk statement van zowel de ontwerper als de beheerder. Beide inleiders buiten het contrast uit tussen de orde en regelmaat van het (stads)landschap en de woekeringen van de natuur in de tijd.

De deelnemers aan het seminar verspreiden zich door de Tuinen, met in het achterhoofd de opdracht om het onderhoud van één van de tuinen te minimaliseren. De moerastuin slibt dicht zonder elk decennium te baggeren. Kleurrijke bloemborders dwingen zoveel respect af dat niemand het mes erin durft te zetten. Vervangen van een border door een kunstwerk is bespreekbaar, omdat ze allebei de aandacht opeisen. De virtuele bijl gaat in de geschoren hagen, waarbij soms wordt vergeten dat die hagen de achtergrond vormen voor borders en beeldhouwwerken. De context van een kwekerij, met veel jonge beplantingen, is in de loop der tijd veranderd. Volwassen bomen zorgen ervoor dat het tuinencomplex meer als een park moet worden beheerd. De doorkijkjes en zichtlijnen verdienen aandacht, zonder dat daarmee veel onderhoud valt te besparen.

Het laatste woord over de tuin van de toekomst is hiermee niet gezegd. De voorzitter van de beroepsvereniging Hanneke Toes leidt de discussie en constateert een heilig ontzag voor de tuinarchitectuur van de oude dame. Zonder nieuwe impulsen blijven de Tuinen echter niet in stand. Het complex mag wel iets meer van deze tijd worden, na 70 jaar actieve inbreng van Mien Ruys. De tuinarchitectuur staat op dit moment in de publieke belangstelling en het onderhoud is volgens Ria Brandwagt (van de Tuinen) de gebeten hond. De toekomst van de tuin moet eerder gezocht worden in onderhoudsvriendelijke ontwerpen dan in compleet onderhoudsvrije plekken, omdat de laatste groei en bloei, opkomst en verval en seizoensinvloeden uitbannen. Ook met verwelkte bloemen, rijpe vruchten en volwassen struiken en bomen kan een boeiend stilleven worden gemaakt.

Met de nominatie van acht succesvolle bedrijfslocaties kan de strijd om de Ruimte & Mobiliteit Prijs 2006 losbranden. Succes is bij deze genomineerden geboekt op het gebied van ruimtelijke inrichting, mobiliteit en infrastructuur en zijn daarmee een voorbeeld voor anderen. De vakjury maakt op 12 oktober, tijdens het congres Ruimte en Mobiliteit gebundeld in Rotterdam, de winnaars bekend. Dan wordt tevens de publieksprijs toegekend aan de locatie die de meeste stemmen heeft gekregen op de web site www.ruimte-mobiliteit.nl, waar iedereen vanaf nu zijn stem kan uitbrengen.

Een groep inwoners van ’s-Hertogenbosch, Vught en Sint Michielsgestel met een warm hart voor de natuur en de cultuur in de Bossche omgeving heeft een plan uitgedacht om de vijfenveertig kilometer lange belegeringslinie van Frederik Hendrik de Stedendwinger nadrukkelijk te koesteren. Het gaat erom dat er een waardevol gebied ontstaat door natuur, cultuurhistorie, stedelijk groen, recreatie, economie en de agrarische wereld met elkaar te verbinden. Tijdens de werkconferentie ‘De Groene Vesting, een levende linie’ op 13 oktober in Sint Michielgestel dagen de initiatiefnemers tal van professionals en geïnteresseerden uit om bestaande initiatieven te inventariseren en om nieuwe activiteiten te bedenken. Dit alles met het ultieme doel om in 2029, 400 jaar na de belegering, een herkenbaar waardevol groen en recreatief gebied rondom ’s-Hertogenbosch te kunnen bewonderen tijdens het belegeringsfestival.
Het werkatelier is bedoeld om 'De Groene Vesting' onder de aandacht te brengen van mensen die op een of andere manier betrokken zijn bij dit gebied. Het gaat om bestuurders, natuurliefhebbers, (cultuur)historici, boeren, professionals natuur- en waterbeheer, recreanten, kunstenaars en grondbezitters. Het werkatelier biedt hen de mogelijkheid om bestaande projecten en ideeën voor ontwikkeling van het gebied samen te brengen binnen het kader van De Groene Vesting en nieuwe ideeën daarvoor te ontwikkelen. Het kan gaan om zeer uiteenlopende zaken zoals beschermen van bijzonder natuurgebieden, aanbieden van originele diensten door agrariërs of aanleggen van fietspaden of, ... tja wat zal men bedenken?
De dag zelf heeft een interactief karakter en wordt geleid naar steekhoudende scenario’s voor de ommelanden van ’s-Hertogenbosch op basis van een gedegen, uitgetest script.
Tijdens de bijeenkomst presenteert de bekende Bossche auteur Rob de Vrind een bijzonder boekje. Hij heeft de tekst teruggevonden van een officier die in de jaren 1621-1645 in opdracht van Frederik Hendrik diens memoires heeft opgetekend. Van deze tekst maakte Rob de Vrind een bewerking over het beleg van 1629 alsof het door Frederik Hendrik zelf is beschreven. Samen met de illustraties een verrijking van de Bossche geschiedenis.