Een niveau terug
 

HET LANDELIJK DAGBLAD • JAARGANG 3 • NUMMER 1

21 april 2001

 
       
  •  "Eigenlijk mag je niet eens zien dat de tuin ontworpen is"
Interview met Kees Beelaerts van Blokland
 
       
   
   
 
 

     De Hollandse hovenier heeft lange tijd grote faam gekend. In de tijd van tsaar Peter de Grote werden de Nederlandse hoveniers als topvoetballers weggekocht door het buitenland vanwege hun bijzonder grote kwaliteiten en kennis. Tuinen waren in die tijd nog een luxe-artikel. Vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw is de aandacht voor de tuin verslapt, vaak om economische redenen. Pas de laatste jaren hechten de mensen weer meer belang aan ontwerp, aanleg en onderhoud van hun tuin. "Maar," zegt hovenier Kees Beelaerts van Blokland (1958) van Groenpartners uit Vreeland, "was het maar zo dat de huidige hovenier het ambacht en de kwaliteit van de toenmalige hovenier kon evenaren. Het liefst in een goede samenwerking op basis van gelijkheid tussen de ontwerper, de hovenier als uitvoerder en de klant. Dat is waar ik naar toe wil. Uiteindelijk hebben we toch allemaal maar één doel voor ogen en dat is mooie tuinen en betere leefomgevingen maken van een hoge kwaliteit. Over smaak kun je twisten, over kwaliteit niet."

   
 

     Beelaerts van Blokland is opgeleid als hovenier en ontwerper en heeft zich binnen zijn eigen bedrijf 'Groenpartners' gespecialiseerd in historische tuinen. Groen-partners is een van de elf hoveniersbedrijven in Nederland die vallen onder de organisatie 'Tophoveniers'. Beelaerts van Blokland: "De hoveniersbedrijven die aangesloten zijn bij de organisatie Tophoveniers proberen zich te onderscheiden door allemaal een kwalitatief hoogwaardig bedrijf te hebben. Zo schenken we bijvoorbeeld meer aandacht aan het milieu, we denken duurzamer, maar we besteden ook veel zorg aan de manier waarop we met onze mensen omgaan. We zijn een naar binnen gerichte organisatie, we willen onszelf verbeteren en het ambacht en alles wat daarbij komt kijken zo optimaal mogelijk beheersen. Dat doen we om de klant uiteindelijk nog beter van dienst te zijn."
     Volgens Beelaerts van Blokland realiseren veel hoveniers zich niet dat ze vakmensen zijn. "We laten het te weinig blijken. Hoveniers zijn over het algemeen ook geen praters, maar doeners. De gemiddelde hovenier is iemand die bij de klant op de drempel blijft staan en vraagt 'wat had u graag gedaan willen hebben' , in plaats van ook zijn eigen kennis aan te bieden of het gesprek aan te gaan. Dat probleem ligt bij de hovenier; hij of zij neemt zelf die ruimte niet. Ik vind dat kort denken. Als je wat verder redeneert zou je toch na moeten gaan wat die klant nou graag zou willen, of hoe hij of zij een bepaalde tuin zou kunnen ervaren. Dat zijn dingen die je alleen te weten komt door een goed contact met de klant op te bouwen."
     Hoewel Beelaerts van Blokland ook opgeleid is als ontwerper zegt hij zelf geen goede ontwerpen te kunnen maken. "Maar ik heb door mijn opleiding wel het voordeel dat ik de ontwerpen van een ontwerper of een architect goed kan lezen en begrijpen. Ik durf zelfs te stellen veel beter dan heel veel hoveniers, die binnen hun opleiding weinig met ontwerp te maken hebben." Ik vind ook dat hoveniers niet zo veel zouden moeten ontwerpen, een aannemer ontwerpt toch ook geen huizen. Dat moeten professionele tuinontwerpers of tuinarchitecten doen. Ik vind ook dat de hoveniers een veel betere opleiding verdienen waarin er bijvoorbeeld aandacht wordt besteed aan het leren lezen van ontwerpen. De huidige hoveniersopleidingen vind ik veel te algemeen. Er wordt weinig vakkennis en ambacht overgebracht op de leerlingen. Als ze naast allerlei botanische- en grondwerkkennis ook zouden leren hoe ze naar omgevingen zouden kunnen kijken zou dat een veel betere samenwerking tussen hovenier en ontwerper of architect opleveren. Ik vind het van belang dat bouwstijlen onderscheiden worden en dat huis en tuin als eenheid gezien kunnen worden. Kijk ook eens naar de inrichting van een huis; die zegt vaak heel veel over hoe mensen hun tuin zouden willen hebben. Ik vind dat een goed ontwerp niet erg op moet vallen. Eigenlijk mag je niet eens kunnen zien dat een tuin ontworpen is. Een goed ontwerp is eerder een logische vanzelfsprekendheid."
     Ook binnen zijn eigen bedrijf gaat Beelaerts van Blokland altijd uit van een gedegen ontwerp als basis voor een mooie tuin. "Ik werk samen met een ontwerper binnen Groenpartners, maar ook met tuinontwerpers of tuinarchitecten van buiten ons bedrijf. Ik respecteer hun esthetische ideeën, zij brengen respect op voor mijn technische kennis.
     Je kunt alleen maar weloverwogen over een tuin nadenken door of aan de hand van een ontwerp. Ik weiger uit te gaan van eenheidsworst. Ik heb mezelf gespecialiseerd in historische tuinen. Dat hoeft niet per se een landgoed te zijn, het kan ook om een jaren dertig-tuin gaan. Ik heb recent bijvoorbeeld advies uitgebracht over een middeleeuwse tuin in Doornenburg. Het is heel erg leuk om met een multidisciplinair team aan zo'n bijzondere tuin te werken. Iedereen brengt zijn eigen kennis in waardoor je uiteindelijk tot een zo goed mogelijke uitwerking probeert te komen. Voor de historische tuinen volg ik ook steeds bijscholingen. Ik heb bijvoorbeeld een opleiding hoogstamsnoeien gevolgd, maar ook een opleiding leifruitbomen snoeien. Dat is heel bewust bezig zijn en heel goed en logisch nadenken, je bouwt dan als het ware bomen."
     De hovenier zegt te willen staan voor kwaliteit. "Veel mensen denken dat de hovenier degene is die de plantjes in de grond zet. Voor dat kan gebeuren is echter al zo'n negentig procent van het werk gedaan. De grond waar de planten in moeten komen moet geschikt gemaakt worden, er worden sproei-installaties aangelegd, maar we doen ook het bestratingswerk. De materialen die we als tophoveniers leveren zijn duurzaam. Ik maak bijvoorbeeld bij bestrating gebruik van duurzame gebakken stenen en niet van betonstenen die je na vijftien jaar kunt vervangen. Ook bied ik de klant grotere maten beplanting aan. Ik plant een kastanjeboom van vijftien jaar oud bijvoorbeeld en niet eentje van twee of drie jaar oud. Voor wat betreft het latere onderhoud van een tuin kijk ik ook altijd goed naar de mensen voor wie ik de tuinen maak. Bij een plantenliefhebber kan ik aankomen met kwetsbare of onbekende soorten. Maar aan een werkend echtpaar met weinig tijd stel ik simpele en sterke planten voor. Het ontwerp en de aanleg zijn de aanzet voor een mooie tuin. Dat wordt afgemaakt met onderhoud. Hoe meer verzorging er in een tuin wordt gestopt, hoe mooier de tuin wordt. Als er niet goed voor een tuin gezorgd wordt, kan me dat echt aan het hart gaan. Ik leg er toch iedere keer weer heel mijn hart en ziel in. Als ik dan een advies in een kletspraatje verpak kan ik de tuinbezitter er toch vaak toe brengen om, als hij of zij dat zelf doet, toch beter te zorgen voor de tuin. En natuurlijk is het ook zo dat je als vakman de kennis in huis hebt. En hij of zij heeft natuurlijk meer inzicht in de processen in een tuin en heeft nu eenmaal bijvoorbeeld snoeiervaring."
Dat de hovenier die specifieke kennis heeft is vaak niet erkend volgens Beelaerts van Blokland. Het vak heeft lange tijd geen enkele status toegekend gekregen. "Niet door de consument, maar ook vaak niet door de mensen die aan het vak begonnen. Die laatsten dachten vaak dat het een beroep was waarvoor je maar weinig hoeft te kunnen, veel mensen zijn dus afgehaakt. Opvallend is trouwens dat veel van de mensen die met hun studie gestopt zijn theologie zijn gaan studeren. De drive die je daarvoor moet hebben is wel enigszins vergelijkbaar. Vanuit gedrevenheid kun je mooie tuinen maken. Als je het alleen maar doet voor het geld, dan kun je er beter onmiddellijk mee ophouden. Wat niet wil zeggen dat het ook prettig is dat de consument de laatste jaren ook weer meer wil besteden aan zijn tuin.
Eindelijk is er voor de tuinarchitect of -ontwerper en de hovenier ook de mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan het creëren van schitterende tuinen. Tuinontwerp en tuinaanleg hoeven helemaal niet zo ontzettend duur te zijn. Maar voor duizend gulden een hectare aanleggen gaat niet. Arbeid is nu eenmaal duur, en ook voor wat de materialen betreft geldt dat dure kwaliteit eigenlijk een betere investering is dan goedkope rotzooi."
     Om tot die ene gewenste specifieke tuin voor die ene specifieke opdrachtgever te komen is er volgens de hovenier eigenlijk een ronde tafel nodig waar zowel de klant, de tuinarchitect als de hovenier hun ideeën aan zouden kunnen uitwisselen. "Een goed gesprek op basis van gelijkheid is voorwaarde voor een goede samenwerking. Die harmonie is er tot nog toe niet altijd geweest. Heel lang is de situatie zo geweest dat de tuinarchitect zichzelf op een voetstuk plaatste, en de hovenier van zijn kant niet bereid was breed te denken. Het doel werd daardoor uit het oog verloren; namelijk het creëren van die kwalitatief technisch en esthetisch hoogstaande tuin. Dat overleg gaat gelukkig al een stuk beter, maar kan nog veel harmonieuzer. Het gaat toch om onze leefomgeving, die willen we allemaal zo goed en mooi mogelijk maken." Beelaerts van Blokland's spreektempo neemt toe. "Ach, die passie voor tuinen is heel mooi, ik leef daar immers voor, maar soms zit die me toch ook in de weg. Dan kan ik me ook heel erg boos maken als ik weer een tuin zie die veel beter had kunnen zijn. De adviseurs en uitvoerenden zijn en blijven de verantwoordelijken daarvoor."
      Wat ik zelf de mooiste tuin vind die ik ken? De mooiste tuin heeft voor mij vooral met sfeer en beleving te maken, met je eigen gevoel wat je daarbij hebt. Als je met stress door een prachtige tuin loopt, dan merk je die tuin niet eens op. Ik geloof dat mijn mooiste tuin met een goede ervaring te maken heeft. Die is ergens te vinden in Frankrijk, de plaatsnaam weet ik niet precies meer. Het was een vervallen Franse formele tuin die bij een camping lag. Toen we daar aankwamen ging de zon onder. In dat vallende licht heb ik samen met mijn vrouw door die tuin rondgezworven en daar ontzettend van genoten. De volgend ochtend vroeg vertrokken we weer. Als ik die tuin bij keihard daglicht had gezien, dan was die waarschijnlijk enorm tegengevallen. Het had dus ook duidelijk te maken met dat ene moment. En de op een na mooiste tuin, dat is voor mij altijd de tuin waar je mee bezig bent, daar leg je toch iedere keer weer alles van jezelf in."

Cécile van der Heijden

   
 
   
 
 © 2000-2007 Copyright NVTL – Alle rechten voorbehouden
 vormgeving: harco van den hurk, grafisch ontwerper, arnhem
 internet implementatie: webconcepts