"Tuinarchitectuur is meer dan een verzameling plantjes of een kant-en-klaarprodukt dat je in de supermarkt kunt kopen, zoals veel televisieprogramma's suggereren. De tuin is een soort groen huis dat je om je heen bouwt. Een tuinontwerp is daarom ook gericht op een andere aanpak van de tuin, het is eerder een vorm van ruimtekunst. De tuinarchitect kan met zijn ontwerp een ruimte scheppen die nog meer bij jezelf gaat horen en die schoonheid vertegenwoordigt. Zo'n ontwerp kan iets vertellen over de gebruiker of over de omgeving waar hij of zij in woont, waardoor de tuin een diepere waarde gaat vertegenwoordigen. We willen het misverstand over wat tuinarchitectuur nu precies inhoudt in dit jaar van de tuinen de wereld uit helpen door het publiek over tuinontwerp te informeren," zegt Jhon van Veelen (1951), voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschaps architectuur (NVTL).

"Het stereotype beeld dat mensen hebben van een tuinarchitect is dat hij of zij een hovenier is en geen kunstenaar. Natuurlijk heeft een tuinarchitect ook kennis van planten, maar zijn of haar belangrijkste taak is om een ontwerp te maken waardoor je een verdieping in het begrip tuin krijgt; vergelijk het maar met dat wat 'het zigeunermeisje' anders maakt als een schilderij van Karel Appel. Tuinarchitectuur is dus een vorm van ruimtekunst en geen verzameltechniek.

Ambachtelijkheid en techniek zijn de basisvoorwaarden voor een tuinontwerp, maar de taak van de tuinarchitect is meerwaarde bieden aan die tuin door een tuinontwerp te maken dat bij de klant past en waar hij of zij zich in thuis kan voelen. De tuin kan dan iets vertellen over jouw geschiedenis of de geschiedenis van de plek waar je woont, maar het laat ook iets zien over het klimaat of de grondsoort door de bomen en planten die er kunnen groeien. Het kan de genius loci, de geest van de plek, openbaren. Hoewel de tuin een duidelijke begrenzing en een hoog privé-gehalte heeft, blijft deze onlosmakelijk verbonden met het omringende landschap. Mensen zouden meer inzicht in tuinontwerpen kunnen krijgen door modeltuinen te gaan bezoeken. De bekendste zijn wel de proeftuinen van Mien Ruys in Dedemsvaart. De voorbeeldtuinen van Leen Goedegebuure in Nunspeet zijn voornamelijk gebaseerd op thema's. Het recent geopende tuinarchitectuurpark Makeblijde in Houten maakt met meer conceptuele kunstvormen duidelijk wat tuinarchitectuur nu precies inhoudt. Ook is in dat park de dialoog park en landschap inzichtelijk gemaakt."

"Er zijn architecten die voornamelijk autonome creaties maken met een eigen idioom; zij maken wat ze kunnen en mooi vinden en de klant kiest daar dan voor. Het meerendeel van de tuinarchitecten is echter adviseur. Hij of zij praat met de klant om een beeld te krijgen van wat die klant wil. Dat gesprek gaat dan niet alleen over waar je een terras zou kunnen maken of welke plantjes je neer zou kunnen zetten. Hij probeert ook te ontdekken wat ze aan een tuin zouden willen beleven. Niet iedere tuinarchitect past ook bij je. Als geïnteresseerde zou je bijvoorbeeld eerst eens kunnen kijken naar het al verrichte werk van de tuinarchitect."

Iedereen kan gebruik maken van tuinarchitectuur volgens Van Veelen. "Maar er zit natuurlijk voor veel mensen wel een financiële drempel aan om zo'n adviseur in te schakelen. Er is geen ziekenfonds voor tuinen, dat zou misschien wel goed zijn. In sommige gevallen wordt het honorarium van de tuinarchitect berekend aan de hand van een percentage van de uitvoeringssom van de tuin. In andere gevallen wordt het bedrag voor het ontwerp vooraf afgesproken. Binnen de NVTL wordt de gedragscode gehanteerd dat tuinarchitecten geen zakelijke relatie met een hovenier mogen onderhouden. Een tuinarchitect maakt bij zijn plan een begroting, maar de klant moet het vertrouwen hebben dat hij adviseert op kwaliteiten en niet op zakelijke nevenbelangen. Ons secretariaat heeft een lijst van tuinarchitecten, en kan dus mensen doorverwijzen naar een tuinontwerper of architect in je eigen buurt."

"De mooiste tuin die ik ken? Ik vind mijn eigen tuin het fijnste om in te zijn. Maar een heel bijzondere tuin vind ik de 'Jardin d'émail' in het Kröller-Müllermuseum. Die tuin van witte polyester met een zwarte vlakverdeling waar je door een deur het trapje opgaat om vanuit je eigen wereld terecht te komen in een hele nieuwe wereld. Deze tuin legt op een heel bijzondere manier een relatie met de natuur; hij fungeert eigenlijk als een soort verrekijker op die natuur. Deze 'tuin' maakt volgens mij ook duidelijk waar tuinkunst over gaat; het scheppen van een nieuwe wereld die je om jezelf heen maakt en die je even buiten de dagelijkse wereld zet."

Cécile van der Heijden