Meer communicatie tussen de leden van de Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur (NVTL) en een intensievere uitwisseling van ideeën tussen tuin- en landschapsarchitecten en niet-landschapsarchitecten. Dat wil ir. Jhon van Veelen, voorzitter van de NVTL. "Op dit moment staat de discussie van tuin- en landschapsarchitecten over de inhoud van het vakgebied op een te laag pitje. Bovendien is het zaak warme gevoelens te kweken voor het vakgebied bij niet-landschapsarchitecten en afhankelijk van het thema, zoals dit jaar 'de tuin ', ook bij het grote publiek. Het bestuur van de NVTL heeft daarom een aantal nieuwe ontwikkelingen in gang gezet."

Jhon van Veelen (1951), landschapsarchitect en directielid van Zandvoort Ordening & Advies in Utrecht, een ruimtelijke ordeningsadviesbureau, is sinds 1998 voorzitter van de NVTL. "In mijn werk houd ik me voornamelijk bezig met het begeleiden van ontwerpers en onderzoekers in de ruimtelijke ordening. Ik blijf dus dicht bij de inhoudelijke kant van het vakgebied, en dat vind ik prettig." Toen van Veelen twee jaar geleden als voorzitter werd gevraagd heeft hij het voorzitterschap onmiddellijk geaccepteerd. Tegelijk met zijn komst moest er een heel nieuw bestuur gevormd worden. "Ik heb daarvoor mensen gevraagd uit verschillende disciplines en achtergronden van het vakgebied. Als nieuw bestuur zijn we om de tafel gaan zitten om onze doelstellingen te formuleren. Het nieuwe bestuur heeft besloten dat we prioriteit willen geven aan het bevorderen van het vakgebied; we hebben ervoor gekozen om veel meer een vereniging te zijn voor de architectuur en wat minder voor de architecten.

Door te werken aan de bevordering van het vakgebied denken we indirect ook op de beste manier bezig te zijn met de belangenbehartiging van de leden. Dat betekent in de uitvoering dat we ons vakgebied meer dan voorheen moeten gaan bevorderen bij de niet-vakgenoten, zowel architecten, planologen als beslissers en bestuurders en in sommige gevallen ook het grote publiek.
Preken voor eigen parochie heeft weinig zin. We willen dus veel meer naar buiten treden en het vakgebied in de aanverwante gebieden en in de publiciteit een rol laten spelen."

Behoedzaam omgaan met veranderingen
Minstens één keer per jaar wil de NVTL daarom een activiteit organiseren die primair gericht is op niet-leden. Vanuit dat idee is vorig jaar de eerste Nationale Landschapsdag met het thema 'het landelijk gebied' tot stand gekomen. Van Veelen: "Het congres dat we organiseerden, waarbij verschillende planners en beslissers in de discussie over het thema werden betrokken, is succesvol geweest. Ik heb het idee dat anderen het afgelopen jaar ook dat thema hebben opgepakt en daar wat mee hebben gedaan. Als vervolg op het congres hebben we een aantal studiebijeenkomsten voor studenten gehouden om ook de nieuwe vakbeoefenaren in de discussie te betrekken. Uit de hele discussie over het landelijk gebied hebben we afgeleid dat we als tuin- en landschapsarchitecten creatief maar ook behoedzaam om moeten gaan met veranderingen. We moeten zien te voorkomen dat we de fouten herhalen die we in het verleden gemaakt hebben." In een artikel in het Europese landschapsarchitectentijdschrift Topos met het thema Nederland dat later dit jaar zal verschijnen is dat ook de boodschap die Van Veelen duidelijk wil maken. Hij meent dat we voor het het buitenland een leerfunctie kunnen vervullen doordat we wellicht een fase verder zijn met de verstedelijkingsprocessen dan andere Europese landen.

Nationale Landschapsdag
In het jaar 2000 heeft het bestuur van de NVTL voor het thema 'jaar van de tuinen' gekozen. Op de Nationale Landschapsdag, die dit jaar op 21 september wordt gehouden, wil het bestuur het grote publiek , de tuinbezitter, bereiken. Van Veelen: "Het thema 'het landelijk gebied' was breed, abstract, weids en grootschalig. Als contrast hebben we dit jaar voor het thema tuin gekozen. Eigenlijk gaan we dus weer terug naar de oorsprong van het vak; de echte architectuur, het maken van ruimtekunst.
Hoe abstract het vak ook is, het gaat over mensen. De tuin staat heel dicht bij de mens en heeft een duidelijke begrenzing in tegenstelling tot het landelijk gebied. Er is momenteel een enorme hausse aan de gang in tuinaanleg. Iedere televisiezender heeft tuinprogramma's waarin de illusie gewekt wordt dat je binnen een uur een tuin kunt maken. Dat is natuurlijk onzin. Wij willen het grote publiek op die dag laten zien dat je veel meer in huis haalt voor wat betreft diepgang en kunst op het moment dat je een tuinarchitect of -ontwerper inhuurt. Een tuin is natuurlijk veel meer dan een verzameling plantjes, het is een soort groen huis dat je om je heen bouwt. Iets waar je je mee kunt identificeren en waar je je in thuis voelt.
Een tuin kan iets vertellen over je omgeving, het landschap of de stad waar je in woont, maar kan ook de beleving van de seizoenen optimaliseren."

"Voor de Nationale Landschapsdag zijn we de besturen van vijftig bibliotheken in Nederland aan het benaderen met de vraag of ze op de 21e september een ruimte voor ons beschikbaar willen stellen in de bibliotheek.
Het plan is dat er op die dag per bibliotheek twee tuinarchitecten of tuinarchitecten en -ontwerpers in opleiding aanwezig zijn om tuinbezitters een gratis gesprek of idee aan te kunnen bieden. Op elke locatie willen we een serie ontwerpkistjes plaatsen waar tekenpapier en algemene informatie over tuinarchitectuur in zit. Met behulp van een enquêteformulier willen we proberen wat basisinformatie te verkrijgen over geïnteresseerde tuinbezitters. Voor die dag wordt er ook een publiekskrant uitgebracht waarin het thema tuin vanuit verschillende invalshoeken benaderd wordt.
Omdat er op de Landschapsdag zo verspreid en eigenlijk onzichtbaar gewerkt wordt, hebben we gekozen voor één centrale locatie, een zaal in de Beurs van Berlage in Amsterdam, die via internet en camera's in verbinding staat met de vijftig bibliotheken. Daarnaast hebben we een Amsterdamse basisschool benaderd met de vraag of de leerlingen een ideale tuin willen ontwerpen. Ze gaan daar een maquette of kijkdoos van maken, die op de Landschapsdag in de Beurs te vinden zal zijn. In de zaal wordt tevens ruimte gereserveerd voor tuinarchitectenbureaus en andere bedrijven die zich op die dag willen presenteren."

Het Kanaal
Ook de interne communicatie tussen leden en bestuur heeft dit jaar veranderingen ondergaan. Om de communicatie tussen bestuur en leden te versnellen en te intensiveren en de discussie breder en diepgaander te maken heeft het bestuur 15 mei een nieuw medium uitgebracht; de e-mailkrant Het Kanaal verschijnt voortaan tweewekelijks. Voor leden van de NVTL is het abonnement gratis. Van Veelen: "Het doel van Het Kanaal is om naast De Blauwe Kamer een wat vluchtiger medium te creëren waarmee we meer en vaker kunnen communiceren met de leden. Voor Het Kanaal is een eigen en onafhankelijke redactiecommissie gevormd. Er komen allerlei korte nieuwsfeiten in maar ook bestuursmededelingen en berichten van de vier commissies van de NVTL: de evenementencommissie, de commissie ontwikkeling vakgebied en onderwijs, de commissie bureaus en de communicatiecommissie.
Het is de bedoeling dat de abonnees van Het Kanaal via de krant ook toegang krijgen tot een soort bulletinboard op de NVTL-website zodat er discussies gevoerd kunnen worden over belangrijke voorgenomen beleidswijzigingen. Er zijn niet zo veel leden actief, en er is te weinig discussie over de toekomst van de vereniging en het vakgebied. Bovendien kunnen we nu ook onze collega's die in het buitenland zijn gaan wonen blijven informeren en in de discussie betrekken. Een belangrijk discussieonderwerp dat we aan de orde willen stellen is de vraag of niet-erkende vakbeoefenaren met een eigen adviesbureau ook op de bureaulijst vermeld mogen worden. Tot nu toe wordt een bureau alleen op de bureaulijst vermeld als minstens één lid van de directie een erkend tuin- of landschapsarchitect is die ingeschreven staat in het register. Ik zou zelf de vereniging graag nog opener willen maken, waardoor we groter kunnen worden."

De NVTL heeft een behoorlijke begroting, waardoor een nieuwe ontwikkeling zoals Het Kanaal gerealiseerd kan worden. Maar als er grootschalige, goed georganiseerde activiteiten gehouden worden, stuit de vereniging op een probleem. De voorzitter: "Met ons huidige budget komen we behoorlijk tekort voor een activiteit als de Landschapsdag. Het werken aan de sponsoring kost veel tijd. Om deze geldkwestie op de langere termijn op te lossen willen we meer gaan samenwerken met andere verenigingen. We zijn op dit moment onder meer in gesprek met de collegavereniging BNSP (Beroepsvereniging van Nederlandse Stedenbouwkundigen en Planologen). Omdat we al in hetzelfde gebouw zitten willen we gaan kijken of we ons secretariaat, dat onder meer een belangrijke functie vervult als intermediair tussen bureaus en klanten, niet intensiever kan gaan samenwerken met dat van de BNSP. Op die manier zou je wat meer efficiëntie en organisatiekracht kunnen krijgen. Op den duur moet de vereniging toch verder gaan professionaliseren.

Meer bestuurs- en ontwikkelingskracht
Het idee om een directeur aan te nemen is een aantal jaren weggestemd. We denken er nu aan om misschien enkele leden van het bestuur te gaan bezoldigen. Het voordeel is dan dat mensen met verschillende kwaliteiten vrijgesteld worden om bestuurswerk te kunnen doen, maar dat je ze als dat nodig mocht zijn ook weg kunt stemmen waardoor je als vereniging democratisch blijft. De werkgever van de betreffende persoon stelt hem of haar vrij voor één of twee dagen in de week, de werkgever krijgt dan van de vereniging een vergoeding. Met een verscheidenheid aan mensen en daardoor ook kwaliteiten kun je waarschijnlijk meer bestuurs- en ontwikkelingskracht krijgen."

Het lijkt Van Veelen goed dat de leden van het huidige bestuur, maar ook toekomstige bestuurders beseffen dat lidmaatschap van het bestuur van de NVTL een belangrijke bijdrage aan hun netwerk kan betekenen. "Ik besteed zelf gemiddeld één dag per week aan het voorzitterschap. Deels onder
werktijd, deels 's avonds. Mijn werkgever is ervan doordrongen dat hij investeert in mij en het bedrijf door mij die ruimte te geven. Ik zou wel willen dat meer toekomstige bestuurders in zouden zien dat het nuttig is om een periode een actieve rol in het bestuur te spelen. Door het vakgebied te bevorderen werk je eigenlijk voor iedereen en het hele vakgebied, maar tegelijkertijd werk je aan jezelf en het bedrijf of de instelling waar je voor werkt."

Van Veelen is, als voorzitter van de NVTL, recent gevraagd door het College van Bestuur van Wageningen Universiteit en Researchcentrum om advies uit te brengen over de toekomst van de landschapsarchitectuur in het universitair onderwijs. Van Veelen: "Door veel van onze leden is aan de noodrem getrokken omdat is gebleken dat de kwaliteit van het huidige onderwijs te wensen overlaat. In samenspraak met een aantal vakgenoten is voor het universiteitsbestuur de probleemstelling gepreciseerd en voor die problemen een aantal oplossingen voorgesteld."

"Wat voor mij persoonlijk een tuin is? Een buitenruimte met een hoge privé-uitstraling, die bij je huis hoort. Ik vind een balkon dus ook een tuin. Hij is in ieder geval besloten van karakter." Als Van Veelen zijn eigen tuin beschrijft is het aardig om te merken dat hij deze waarschijnlijk uit betrokkenheid personifieert. "Ik heb een tuin die probeert een goede combinatie te zijn van bruikbaarheid en schoonheid. Er zitten kippen in, er is een vijver, je kunt er schommelen, maar je kunt er ook je fiets in repareren. Het is een gezinstuin met een eenvoudig lijnenspel en in elk geval een schoonheidsambitie."

Cécile van der Heijden