Met de Nationale Landschapsdag wil de NVTL de aandacht richten op het belang van de "schoonheid van ons land". In de wervelstorm van rijksnota's, nationale projecten en de samenwerking binnen Europa dreigt de aandacht voor de esthetische kwaliteiten van het landelijk gebied op de achtergrond te raken.

De verschijningsvorm van het landelijk gebied zal de eerste decennia van de volgende eeuw grote wijzigingen ondergaan. Rivieren krijgen meer ruimte om nog hogere dijken te voorkomen. Het natuurlijk verloop van beken wordt
hersteld, zodat ze het water op de hoge gronden beter vasthouden. In het lage deel van Nederland komen voorzieningen voor tijdelijke buffering van schoon water. De Ecologische Hoofdstructuur krijgt verder gestalte zodat grote delen van het landelijk gebied veranderen van agrarisch in een meer natuurlijk landschap.
De herstructurering van de gebieden met varkenshouderij staat op stapel en zal ingrijpend het landschapsbeeld van de zandgronden wijzigen.
Schaalvergroting en intensivering zijn onvermijdelijk. Of er komt een 2e grote luchthaven of Schiphol zal drastisch uitbreiden. In het laatste geval zal op grote schaal re-allocatie van woningen plaats vinden. Nieuwe infrastructuren (als HSL's en Goederenspoorlijnen) zullen, al dan niet gebundeld met reeds bestaande lijnen, het landelijk gebied doorsnijden.

Hoe mooi is Nederland eigenlijk nog over 50 jaar? Hoe belangrijk is het dat Nederland over 50 jaar nog mooi is? Levert de ecologische hoofdstructuur een bijdrage aan de schoonheid van ons land? Blijven er regionale verschillen herkenbaar of zullen de versnelde transformaties leiden tot versnippering en nivellering? Wat is ruimtelijke kwaliteit in de 21ste eeuw en wie gaat dat bepalen: de projectontwikkelaars, de rijksoverheid of regionale en lokale bestuurders?

Bestuurders en besluitvormers zien zich in de arena van de ruimtelijke ordening in het landelijk gebied geconfronteerd met deze vragen. Planners en ontwerpers zullen met creativiteit en ambitie oplossingen moeten
aandragen.
Het congres Het landelijk gebied van de 21ste Eeuw wil planners, bestuurders en grondeigenaren inspirerende visies bieden hoe zij aan de vormgeving en de ontwikkeling van het landelijk gebied kunnen bijdragen.
Het congres geeft beelden van hoe wij met het cultureel erfgoed, hierin, als uitdrukking van een maatschappelijke ontwikkeling van meer dan 20 eeuwen en als startkapitaal voor de 21ste eeuw en verder kunnen omgaan.
Vragen zijn er genoeg en antwoorden ook. Goede keuzen maken dat is waar het om gaat. Keuzen die maken dat de kwaliteiten behouden blijven en dat zich nieuwe kwaliteiten kunnen gaan ontwikkelen. Keuzen die leiden tot een landelijk gebied met een eigen uitdrukking, passend bij diegenen die er dan wonen, werken en recreëren. Dat mensen zich ergens thuis voelen en zich herkennen in de maatschappelijke ontwikkelingen is minstens even belangrijk.
De kwaliteit van de leefomgeving in de corridors, (netwerk)steden en dorpen zal onlosmakelijk verbonden blijven met de kwaliteit van het landelijk gebied. Bewust omgaan met het landelijk gebied als architectonische en culturele opgave is een voorwaarde voor een duurzame hoogwaardige leefomgeving van heel Nederland. Omgaan met ruimtelijke ontwikkeling is meer dan economische of technische sturing, en gaat verder dan omgaan met nat en droog of het tegengaan van versnippering en het maken van ecologische verbindingszones.

De kunst zal zijn om "ruimte te maken voor concepten en vormen die bruikbaar zijn als verbeelding van nieuwe maatschappelijke oriëntaties (Alle Hosper...)." We zullen de ruimtelijke ontwikkelingen in de eerstvolgende decennia richting moeten geven vanuit een bewuste en herkenbare visie op de culturele betekenis van het landelijk gebied in de nieuwe maatschappij van 21ste eeuw. Daarbij zal ruim aandacht moeten zijn voor de eigen aard van verschillende regio's en zeker voor de plaats van het Nederlandse landelijk gebied in internationaal verband.

Jhon van Veelen, voorzitter NVTL